وقتی قهرمان جهان شدم آنگاه فهمیدم که باید بیشتر خم شوم تا مدال قهرمانی را به گردنم بیاویزند.“جهان پهلوان تختی”
معرفی رشته

مامایی در ایران

قدمت رشته مامایی در ایران به شکل آموزش عالی پس از تحصیلات دبیرستانی, به هشتاد سال قبل بر می گردد. اولین بار در سال 1298 مرحوم نصیرالدوله, وزیر فرهنگ, مدرسه فرانکو پرشین را به دارالمعلمات تبدیل کرد و مقرر داشت که ده نفر از شاگردان این مدرسه, هفته ای 3 روز در بیمارستان زنان مشغول به قابلگی و درمان امراض شوند و این پایه آموزش مامایی به صورت علمی در ایران بود و به این ترتیب ,اولین آموزشگاه مامایی به نام "مدرسه قابلگی" با ده نفر شاگرد در بیمارستان زنان سابق شهر تهران تاسیس شد. کم کم پزشکانی با تخصص زنان و زایمان به ایران آمدند و به این فکر افتادند تا زمینه گسترش این فن به عنوان یکی از شاخه های علم پزشکی را فراهم آورند و این کار با همکاری دکتر صالح, بختیار و مصدق انجام شد و شالوده علمی این حرفه شد و اولین آموزشگاه عالی مامایی با اعطای مدرک معادل لیسانس به عنوان یکی از شعب مدرسه طب آغاز به کار نمود.(سال 1308)

در سال 1313 دانشگاه تهران تاسیس و سپس دانشکده پزشکی افتتاح گردید و در سال 1319 بیمارستان زنان, ضمیمه دانشکده پزشکی شد.

در سال 1335 تا 1358 برنامه آموزشی آموزشگاه به برنامه5/1 ساله پرستاری و مامایی برای لیسانسیه های پرستاری تغییر یافت و به دنبال سه سال تعطیلی انقلاب فرهنگی از آغاز سال 1362 به نام "مدرسه عالی مامایی" شروع به کار کرد و در سال 1365 پس از انتقال آموزش گروه های پزشکی از آموزش عالی به وزارت بهداشت, دانشکده های پرستاری ومامایی تاسیس شد و با تاسیس دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران ،رشته مامایی به فعالیت پرداخت و هنوز هم ارائه خدمت می نماید. در سال 1374 اداره مامایی از دفتر پرستاری جدا شد و زیر نظر وزارت علوم قرار گرفت و از اقدامات این اداره ثبت 15 اردیبهشت, مصادف با 5 ماه می به عنوان "روز جهانی ماما" در تقویم رسمی کشورمي باشد. تنظیم شرح وظایف کارشناسان و کارشناسان ارشد مامایی و اقدامات موثر در عضویت سازمان نظام پزشکی کشور و معرفی نیروهای واجد شرایط طرح در مراکز درمانی و پیگیری و ایجاد دوره PhDو...از ديگر اقدامات اين می باشد. هم اینک دوره دکترای رشته مامایی در کشور تصویب شده است ( تیر ماه 1384) و دانشگاه های مادر اقدام به تربیت ماماها در مقطع دکترای بهداشت باروری مي نمايند.

 

بيانيه و رسالت (Mission) گروه مامائي

 تربيت دانش آموختگاني که نيازهاي جامعه را در زمينه انجام مراقبتهاي مربوط به بارداري و ارائه خدمات تنظيم خانواده و آموزش به زنان جامعه تامين کرده و در انجام وظايف خود دانش و مهارت کافي و کامل داشته باشند.


فلسفه مامایی

ماما شخصی است که دوره آموزشی مامائی را گذرانده باشد و قادر به نظارت و مراقبت زن در دوره حاملگی، زایمان و بعد از زایمان بوده و با مسئولیت پذیری خویش هدایت زایمان را بعهده گرفته و قادر به مراقبت از نوزاد و طفل، شناسائی و پیشگیری از شرایط غیرطبیعی در مادر و کودک، مشاوره و آموزش در حاملگی، تنظیم خانواده و مراقبت از کودک باشد. تنظیم برنامه آموزشی جهت والدین، آموزش و هدایت در موارد اورژانسهای مامائی، داشتن مهارتهای ارتباطی با مراجعین، آشنا با چگونگی انجام پژوهش و تحقیق باشد


تعریف ماما (midwife) :


ماما به شخصی اطلاق می شود که تحصیلات مامایی را در حد کارشناسی  وکارشناسی ارشد برابر مقررات در مراکز آموزش داخلی و خارجی بپایان رسانیده و موفق به اخذ پروانه رسمی مامایی از مقامات صلاحیت دار مربوط شده باشد.
او باید قادر به نظارت، مراقبت و توصیه به زنان دردوران بارداری، زایمان و دوره بعد از زایمان، هدایت زایمانها با مسئولیت خود و مراقبت از نوزاد وشیرخوار و کودک زیر ۶ سال باشد. این مراقبت شامل پیشگیری، کشف حالات غیر طبیعی در مادر وکودک، فراهم ساختن کمکهای پزشکی و اجرای اقدامات اورژانس در نبود کمک پزشکی می باشد.
او وظیفه مهمی در مشاوره و آموزش  بهداشت نه تنها برای زنان بلکه برای خانواده وجامعه دارد. کار ماما باید شامل آموزش دوران بارداری، آماده کردن والدین برای پذیرش وظایف پدری و مادری بوده و به تنظیم خانواده ومراقبتهای کودک وبعضی از موارد بیماریهای زنان گسترش یابد.


اهداف کلي (Aims) گروه مامائي 

 

1- تربيت دانشجو با مدرک کارشناسي در رشته مامايي بطوريکه بعد از اتمام تحصيل قادر باشد :

  • کليه مراقبتهاي دوران بارداري را از مادر باردار به عمل آورد.
  • زايمان طبيعي را اداره و مراقبت نمايد.
  • مراقبت هاي اوليه را از نوزاد به عمل آورد.
  • مراقبت هاي بعد از زايمان را از زائو به عمل آورد.
  • خدمات بهداشتي مورد نياز زنان در سنين باروري را ارائه نمايد.
  • آموزش و مشاوره زمان بلوغ ، ازدواج ، تنظيم خانواده ، يائسگي را انجام دهد.
  • بيماريهاي شايع زنان را تشخيص داده واقدامات لازم ( درماني ، آموزشي ، ارجاعي ) را به عمل آورد.

2- انجام پژوهش در زمينه هاي مختلف از جمله مراقبتهاي دوران بارداري ، زايمان ، پس از زايمان و خدمات تنظيم خانواده

3- انجام پژوهش در آموزش

 

تعریف رشته مامايی

 مامایی‌ یکی‌ از زیر مجموعه‌های‌ علوم‌ پزشکی‌ است‌ که‌ نقش‌های‌ بسیار گسترده‌ای‌ اعم‌ از نقش‌ مشاوره‌ای‌ آموزشی‌، مراقبتی‌، حمایتی‌، درمانگری‌ و تحقیقاتی‌ دارد. البته‌ تمامی‌ این‌ نقشها در ارتباط‌ با مادر و کودک‌ وآموزش‌ به‌ دختران‌ در زمینه‌ بهداشت‌ دوران‌ بلوغ‌ و بعد از آن‌ می‌پردازد. هدف‌ رشته‌ مامایی‌ تربیت‌ کارشناسان‌ متعهد در زمینه‌ آموزش‌ و خدمات‌ مامایی‌ است‌. به‌ طوری‌ که‌ با کارآیی‌ و مهارت‌ لازم‌ بتوانند به‌ ارائه‌ خدمات‌ گسترده‌ بهداشتی‌ و مامایی‌ جهت‌ تأمین‌ سلامت‌ مادران‌ و کودکان‌ جامعه‌ اسلامی‌ ایران‌ بپردازند.

 

مقاطع تحصیلی و گرایش‌های‌رشته مامايی

این‌ رشته‌ در حال‌ حاضر در مقاطع‌ کاردانی‌، کارشناسی‌ پیوسته‌ و نا پيوسته ، کارشناسی‌ ارشد ناپیوسته‌ در داخل‌ کشور ارائه‌ می‌گردد.

طول‌ مدت‌ آموزش‌ در مقطع‌ کاردانی‌ 2 سال‌ و در دوره‌ کارشناسی‌ 4 سال مي باشد.‌ کارشناسی ارشد مامائی ناپیوسته به اولین مقطع تحصیلی پس از کارشناسی گفته می‌شود. طول دوره کارشناسی ارشد حداقل ۲ سال و حداکثر ۳ سال است. دوره دکترای که پس از اتمام تحصیلات در مقطع کارشناسی ارشد می‌توان به آن راه يافت به تازگی در شورای عالی برنامه‌ریزی تصویب شده است .

 

  • گرایشها:

                            این‌ رشته‌ در مقاطع‌ کاردانی‌ و کارشناسی‌ دارای‌ گرایش‌ نیست‌ و به‌ صورت‌ عمومی‌ ارائه‌ می‌شود. ولی‌ در مقطع‌ کارشناسی‌ ارشد دارای‌ دو گرایش‌ بهداشت‌ مادر و کودک‌ و گرایش‌ آموزش‌ مامایی‌ می‌باشد

 

  • امکان‌ ادامه‌ تحصیل‌ در رشته‌های‌ همجوار:

                           فارغ‌التحصیلان‌ دوره‌ کارشناسی‌ این‌ رشته‌ می‌توانند در رشته‌ هایی‌ همچون‌ فیزیولوژی‌، آناتومی‌ و آموزش‌ بهداشت‌ و.... ادامه‌ تحصیل‌ دهند.


فرصتهای‌ شغلی‌ موجود برای‌ فارغ‌ التحصیلان‌ رشته‌ مامایی‌

فارغ‌ التحصیلان‌ رشته‌ مامایی‌ می‌توانند در بیمارستانها، زایشگاهها، درمانگاهها و مراکز بهداشتی‌ مشغول‌ به‌ کار شوند. همچنین‌ فارغ‌ التحصیلان‌ دوره‌ کارشناسی‌ می‌توانند با دریافت‌ مجوز مطب‌ خصوصی‌ داشته‌ باشند و به‌ ارائه‌ خدمات‌ بهداشتی‌ و درمانی‌ بپردازد. همچنین‌ در بخش‌ آموزش‌ فارغ‌ التحصیلان‌ میتوانند در دانشکده‌های‌ پرستاری‌ و مامایی‌ وظیفه‌ سرپرستی‌ دانشجویان‌ مامایی‌ را در کارآموزی‌ به‌ عهده‌ گیرند.

فارغ‌ التحصیلان‌ دوره‌های‌ کارشناسی‌ ارشد می‌توانند به‌ عنوان‌ سرپرست‌ و مدیر بخشهای‌ مختلف‌ درمانی‌ و سوپروایزر آموزشی‌ در سطح‌ بیمارستانها مشغول‌ به‌ کار شوند همچنین‌ میتوانند در پستهای‌ مدیریتی‌ و ستادی‌ در مراکز بهداشتی‌ ـ درمانی‌ فعالیت‌ کنند.

 

شرايط و نحوه پذيرش دانشجو

به صورت متمركز و از طريق آزمون سراسري مي باشد.

 

دروس این رشته در طول تحصیل

تعداد واحدهای‌ درسی‌ که‌ دانشجو در مقطع‌ کارشناسی‌ می‌گذراند حدود 137 واحد است‌ که‌ شامل‌ 22 واحد دروس‌ عمومی‌، 20 واحد دروس‌ پایه‌ و 17 واحد دروس‌ اصلی‌، 48 واحد دروس‌ تخصصی‌ و 14 واحد کارآموزی‌ و 16 واحد کارآموزی در عرصه می‌باشد. دوره‌ کارآموزی‌ هر درس‌ در بخش‌ یا درمانگاههاو زایشگاهها با سرپرستی‌ مربی‌ به‌ طور مقطعی‌ همزمان‌ با گذراندن‌ واحد نظری‌ ارائه‌ می‌گردد.

شرح وظايف مدير گروه مامايي

  1. تنظيم برنامه هاي آموزشي هر نيمسال
  2. هماهنگي در برگزاري جلسات شوراي آموزشي دانشكده و پيگيري موارد
  3. هماهنگي جهت پيشگيري از تداخل برنامه هاي آموزش باليني در بيمارستانها يا ديگر گروههاي دانشكده و ساير دانشكده ها
  4. بررسی وبازنگري آرايش دروس بر اساس تغيير سر فصل ها و برنامه بخش ها
  5. هماهنگي با ساير دانشكده ها يا بخش ها جهت ارائه دروس مورد نياز دانشكده در هر نيمسال
  6. كنترل ، توزيع و تعديل مناسب واحدها برنامه هاي آموزشي گروهها
  7. تهيه وتنظیم کارنامه فعالیت های اعضاء گروه مامايي و ارائه به معاونت آموزشي
  8. گزارش اضافه كار مربيان غير هيئت علمي
  9. شركت فعال در جلسات مختلف
  10. همكاري و مشاركت در برگزاري كارگاه آشنايي با دانشگاه جهت دانشجويان جديدالورود
  11. بررسي و اظهار نظر در مورد متقاضيان مهماني و انتقالي و هماهنگي ثبت نام آنان
  12. مشاوره دانشجويان در برنامه حذف واضافه و حذف نهايي
  13. رسيدگي به شكايات و مشكلات آموزشي دانشجويان و مربيان و تلاش در جهت حل آن

  اعضای گروه مامايي

ردیف

نام نام خانوادگی

سمت

1

مرضیه ابراهیمی

مربی

2

حوریه اشرافی

مربی

3

حبیبه بابایی

مربی

4

نیره اشرف رضایی

مربی

5

دکتر سهیلا ربیعی پور

دانشیار

6

لیلی رحمت نژاد

مربی

7

حمیده محدثی

مربی

8

مریم مسگرزاده

مربی

9

ماهرخ نبی زاده

مربی

10
مریم نجارزاده مربی
11
فاطمه مقدم تبریزی

استاد یار

 

منابع :

  1. سایت دانشگاه علوم پزشکی كاشان
  2. سایت پزشكان بدون مرز
  3. سایت موسسه فرهنگي هنري نور راسخون
دانشکده پرستاری و مامایی